Ultra işlenmiş gıdalar artmış kanser riski ile bağlantılı olabilir
![](/wp-content/uploads/2024/02/ultra-islenmis-gidalar-artmis-kanser-riski-ile-baglantili-olabilir-WBlwB68u-780x470.jpg)
Imperial Halk Sağlığı Okulu’ndan araştırmacılar, aşırı işlenmiş gıdalar ile kanser geliştirme riski arasındaki ilişkinin bugüne kadarki en kapsamlı değerlendirmesini yaptılar. Ultra işlenmiş gıdalar, gazlı içecekler, toplu üretilen paketlenmiş ekmekler, birçok hazır yemek ve çoğu kahvaltılık gevrek gibi üretimleri sırasında yoğun şekilde işlenmiş gıda maddeleridir.
Ultra işlenmiş gıdalar genellikle nispeten ucuz, kullanışlı ve yoğun bir şekilde pazarlanıyor ve genellikle sağlıklı seçenekler olarak görülüyor. Ancak bu yiyecekler ayrıca genellikle tuz, yağ, şeker bakımından daha yüksektir ve yapay katkı maddeleri içerir. Artık obezite, tip 2 diyabet ve kardiyovasküler hastalık dahil olmak üzere bir dizi kötü sağlık sonucuyla bağlantılı oldukları iyi bir şekilde belgelenmiştir.
İngiltere’deki türünün ilk çalışması, 200.000 orta yaşlı yetişkin katılımcının diyetleri hakkında bilgi toplamak için Birleşik Krallık Biobank kayıtlarını kullandı. Araştırmacılar, 10 yıllık bir süre boyunca katılımcıların sağlığını izlediler ve genel olarak herhangi bir kanser geliştirme riskinin yanı sıra 34 kanser türü geliştirme riskini de incelediler. Ayrıca insanların kanserden ölme riskine de baktılar.
Çalışma, ultra işlenmiş gıdaların daha yüksek tüketiminin, genel olarak ve özellikle yumurtalık ve beyin kanserleri ile daha yüksek kanser geliştirme riski ile ilişkili olduğunu bulmuştur. Ayrıca, özellikle yumurtalık ve meme kanserleri olmak üzere, kanserden ölme riskinin artmasıyla da ilişkilendirildi.
Bir kişinin diyetindeki ultra işlenmiş gıdadaki her yüzde 10’luk artış, genel olarak kanser insidansında yüzde 2’lik bir artış ve özellikle yumurtalık kanserinde yüzde 19’luk bir artış oldu.
Ultra işlenmiş gıda tüketimindeki her yüzde 10’luk artış, meme kanserinde yüzde 16’lık ve yumurtalık kanserinde yüzde 30’luk bir artışın yanı sıra genel olarak kanser ölümlerinde yüzde 6’lık bir artışla ilişkilendirildi.
Bu bağlantılar, sigara içme durumu, fiziksel aktivite ve vücut kitle indeksi (VKİ) gibi bir dizi sosyo-ekonomik, davranışsal ve beslenme faktörü ayarlandıktan sonra da kaldı.
Imperial ekibi, eClinicalMedicine’de yayınlanan çalışmayı Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC), São Paulo Üniversitesi ve Lizbon NOVA Üniversitesi’nden araştırmacılarla işbirliği içinde gerçekleştirdi.
Ekip tarafından yapılan önceki araştırmalar, Birleşik Krallık’ta hem yetişkinler hem de çocuklar için Avrupa’da en yüksek olan ultra işlenmiş gıdaların tüketim düzeylerini bildirdi. Ekip ayrıca, ultra işlenmiş gıdaların daha yüksek tüketiminin, Birleşik Krallık’taki yetişkinlerde daha fazla ve tip 2 diyabet geliştirme riski ve çocukluktan genç yetişkinliğe uzanan Birleşik Krallık çocuklarında daha fazla kilo alımı ile ilişkili olduğunu buldu.
Imperial College London Halk Sağlığı Okulu’ndan çalışmanın baş yazarı Dr Eszter Vamos şunları söyledi: “Bu çalışma, aşırı işlenmiş gıdaların riskimiz de dahil olmak üzere sağlığımızı olumsuz yönde etkileyebileceğine dair artan kanıtlara katkıda bulunuyor. İngiltere’deki yetişkinlerde ve çocuklarda yüksek tüketim seviyeleri göz önüne alındığında, bunun gelecekteki sağlık sonuçları için önemli etkileri vardır.
“Çalışmamız nedensellik ilişkisini kanıtlayamasa da, mevcut diğer kanıtlar, diyetimizde aşırı işlenmiş gıdaları azaltmanın önemli sağlık yararları sağlayabileceğini gösteriyor. Bu bulguları doğrulamak ve aşırı işlenmiş gıdaların diyetimizde yaygın olarak bulunmasını ve zararlarını azaltmak için en iyi halk sağlığı stratejilerini anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç var.”
Imperial College London Halk Sağlığı Okulu’ndan çalışmanın ilk yazarı Dr Kiara Chang şunları söyledi: “Birleşik Krallık’taki ortalama bir kişi, günlük enerji alımının yarısından fazlasını ultra işlenmiş gıdalardan tüketiyor. Ultra işlenmiş gıdalar endüstriyel olarak türetilmiş bileşenlerle üretildiğinden ve genellikle rengi, tadı, kıvamı, dokuyu ayarlamak veya raf ömrünü uzatmak için gıda katkı maddeleri kullandığından, bu son derece yüksektir ve endişe vericidir.
“Vücudumuz, bu ultra işlenmiş bileşenlere ve katkı maddelerine, minimum düzeyde işlenmiş taze ve besleyici gıdalara verdiği tepkiyi vermeyebilir. Bununla birlikte, aşırı işlenmiş gıdalar her yerde ve tüketimi teşvik etmek için ucuz fiyat ve çekici ambalajlarla yüksek oranda pazarlanmaktadır. Bu, nüfusu ultra işlenmiş gıdalardan korumak için gıda ortamımızın acil reforma ihtiyacı olduğunu gösteriyor.”
Dünya Sağlık Örgütü ve Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü daha önce sağlıklı ve sürdürülebilir bir diyetin parçası olarak aşırı işlenmiş gıdaların kısıtlanmasını önermişti.
Brezilya, Fransa ve Kanada gibi ülkelerin ulusal beslenme kılavuzlarını bu tür gıdaları sınırlandırma önerileriyle güncellemesiyle dünya çapında ultra işlenmiş gıda tüketimini azaltmak için devam eden çabalar var. Brezilya ayrıca okullarda aşırı işlenmiş gıdaların pazarlanmasını yasakladı. Şu anda Birleşik Krallık’ta aşırı işlenmiş gıdalarla mücadele etmek için benzer bir önlem yoktur.
“Düşük gelirli haneler, bu ucuz ve sağlıksız ultra işlenmiş gıdalara karşı özellikle savunmasız. Herkesin sağlıklı, besleyici ve uygun fiyatlı seçeneklere erişimini sağlamak için minimum işlenmiş ve taze hazırlanmış yemekler sübvanse edilmelidir.”
Araştırmacılar, çalışmalarının gözlemsel olduğunu, bu nedenle araştırmanın gözlemsel doğası nedeniyle aşırı işlenmiş gıdalar ile kanser arasında nedensel bir bağlantı göstermediğini belirtiyorlar. Nedensel bir bağlantı kurmak için bu alanda daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.
Bu çalışma, Cancer Research UK ve World Cancer Research Fund tarafından finanse edilmiştir.
Kaynak: